Πρόταση Καθ. κ. Γεωργίου Ζέρβα (Τμήμα ΕΖΠ&Υ)

                                                                        Αθήνα 14/1/2013

 

 

                                                                        Προς

                                                                        Όλα τα Mέλη

                                                                        της Πανεπιστημιακής Κοινότητας

 

            Μετά την κοινοποίηση του σχεδίου-κειμένου, εκ μέρους της Πρυτανείας, με τίτλο “Απόψεις του Γεωπονικού Πανεπιστημίου σε σχέση με το σχέδιο Αθηνά” φαίνεται ότι άρχισε ένας “διάλογος” δεδομένου ότι το θέμα είναι σοβαρό και μας απασχολεί όλους. Τη συμμετοχή μου στον εν λόγω διάλογο θεωρώ επιβεβλημένη για δύο κυρίους λόγους: α. διότι το θέμα της εξέλιξης του ΓΠΑ είχε τεθεί επί Πρυτανείας μου με τους αγαπητούς συνεργάτες κκ. Λ. Λουλούδη και Μ. Πολυσίου και απετέλεσε έναν από τους κύριους στόχους της (βλέπε «Προτάσεις εξέλιξης του ΓΠΑ», 13/10/2005) και β. όταν δόθηκε στη δημοσιότητα το Σχέδιο Νόμου για διάλογο από την κ. Διαμαντοπούλου (σήμερα ισχύων Νόμος 4009 /2012) μία ομάδα μελών ΔΕΠ από διάφορα  Τμήματα του Γ.Π.Α. θεωρήσαμε σκόπιμο να συναντηθούμε και να ανταλλάξουμε απόψεις κυρίως για το θέμα της Δημιουργίας Σχολών. Θεώρησα λοιπόν σκόπιμο να κοινοποιήσω στην Πανεπιστημιακή μας Κοινότητα τα κυριότερα σημεία στα οποία υπήρξε σύγκλιση απόψεων μετά από μία σειρά συναντήσεων. Γνωρίζοντας ότι τα μακροσκελή κείμενα κουράζουν και δεν διαβάζονται από τους περισσότερους, θα παραθέσω πολύ συνοπτικά τα βασικά σημεία σύγκλισης των απόψεων που ανταλλάξαμε ώστε ο διάλογος να γίνει περισσότερο συγκεκριμένος και αποτελεσματικός, και ελπίζω χωρίς προκαταλήψεις και ιδιοτέλεια αυτή τη φορά.

            Παραθέτω, επίσης, την τεκμηριωμένη άποψη του Τμήματος Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής & Υδατοκαλλιεργειών (ΕΖΠ&Υ) για την ένταξή του σε συγκεκριμένη Σχολή, μετά από συζήτηση του θέματος σε Γενική Συνέλευση του Τμήματος και ομόφωνη απόφασή της επ’ αυτού.

 

Α. Δημιουργία Σχολών

- Το Γ.Π.Α. πρέπει να συνεχίσει τη λειτουργία του ως αυτοδύναμο Ίδρυμα με την σημερινή του ονομασία.

- Η  υποχρέωση δημιουργίας Σχολών δίνει τη δυνατότητα στο Γ.Π.Α. να προβεί σε σημαντικές αλλαγές που θα το αναβαθμίσουν και θα του επιτρέψουν να μετεξελιχθεί σε σύγχρονο Ίδρυμα που θα χορηγεί περισσότερα του ενός πτυχία.

-  Κρίνεται σκόπιμη η δημιουργία (3) Σχολών οι οποίες θα καλύπτουν και θα κατοχυρώνουν τις ακαδημαϊκές (εκπαιδευτικές) και ερευνητικές δραστηριότητες του Γ.Π.Α. Κάθε Σχολή θα έχει τουλάχιστον δύο Προγράμματα Σπουδών τεκμηριωμένα με βάση τις διεθνείς εξελίξεις και την προοπτική διεθνούς αναγνώρισης και πιστοποίησής τους. Τα Προγράμματα Σπουδών και τα αντίστοιχα Τμήματα εντός των Σχολών πρέπει να δικαιολογούν την ένταξή τους στη συγκεκριμένη Σχολή μέσα από τη συνάφεια κάποιων από τα γνωστικά τους αντικείμενα και τη συμπληρωματικότητά τους. Τα Προγράμματα Σπουδών μίας Σχολής θα υποστηρίζουν τα Προγράμματα Σπουδών των άλλων Σχολών, όπως ακριβώς γίνεται σήμερα με τα Τμήματα. Για τη δημιουργία των Σχολών μπορεί να γίνει μετακίνηση Εργαστηρίων, ομάδας ή ακόμα και μεμονωμένων μελών ΔΕΠ.

Με βάση τα παραπάνω οι τρεις αυτές Σχολές θα μπορούσαν να είναι:

  1. Σχολή Γεωπονικών Επιστημών
  2. Σχολή Φυσικών Πόρων και Αγροτικού Περιβάλλοντος Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Αγροτικού Περιβάλλοντος ή Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων)
  3. Σχολή Βιολογικών Επιστημών και Τροφίμων Βιοεπιστημών και Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής).

            Οι ονομασίες των Σχολών είναι προφανώς ενδεικτικές δεδομένου ότι η κάθε Σχολή θα αποφασίσει μόνη της για το όνομά της, τα Προγράμματα Σπουδών της και τα πτυχία που θα χορηγεί, τα οποία θα προκύπτουν από τα Προγράμματα Σπουδών. Αν υπάρξει γενικότερη σύγκλιση απόψεων της Πανεπιστημιακής Κοινότητας του ΓΠΑ για ένα τέτοιο σχήμα,  το κάθε Τμήμα ή το κάθε Εργαστήριο ή το κάθε μέλος ΔΕΠ μπορεί να διατυπώσει τεκμηριωμένη άποψη για την ένταξή του σε κάποια από τις (3) προτεινόμενες, ενδεικτικά, Σχολές, αποφεύγοντας  τις υποδείξεις για το που πρέπει να ενταχθούν άλλα Τμήματα ή Εργαστήρια.

            Στις προτάσεις αυτές πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη επιπλέον τα εξής:

α. Τα “νέα” Προγράμματα Σπουδών να μην συμπίπτουν με αυτά των ήδη υπαρχόντων Τμημάτων άλλων ΑΕΙ γιατί το πνεύμα του Σχεδίου Αθηνά, αρχικά τουλάχιστον, είναι η συνένωση ομοειδών Τμημάτων διαφορετικών ΑΕΙ.

β. Τα χορηγούμενα πτυχία να εξασφαλίζουν εργασία στους αποφοίτους, να είναι δηλαδή συμβατά με την αγορά εργασίας στον ευρύτερο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, και

γ. Να υπάρχει μία κατά το δυνατόν σχετική ισοκατανομή μελών ΔΕΠ μεταξύ των υπό δημιουργία Σχολών για να είναι δυνατή η λειτουργία βιώσιμων Προγραμμάτων Σπουδών (Τμημάτων). Στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο σημερινός αριθμός μελών ΔΕΠ είναι περίπου 180, με προοπτική να μειωθεί σημαντικά τα δύο επόμενα χρόνια λόγω συνταξιοδότησης (όριο ηλικίας) και μη διορισμού νέων μελών ΔΕΠ. Μετά τον Αύγουστο του 2014 κάποια Εργαστήρια θα μείνουν με ένα-δύο μέλη ΔΕΠ και κάποια γνωστικά αντικείμενα δεν θα καλύπτονται πλέον από εξειδικευμένα μέλη ΔΕΠ.

 

B. Ένταξη του Τμήματος Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής & Υδατοκαλλιεργειών (ΕΖΠ&Υ) στη Σχολή Βιοεπιστημών και Τροφίμων

(ενδεικτικός σύντομος τίτλος αναφοράς για συνεννόηση)

 

            Το Τμήμα ΕΖΠ&Υ λαμβάνοντας υπόψη:

  1. το ισχύον Πρόγραμμα Σπουδών και τις διαπιστωμένες αδυναμίες του από τους αποφοίτους του και την αγορά εργασίας γενικότερα,
  2. τα εφαρμοσμένα αντίστοιχα Προγράμματα Σπουδών σε αναγνωρισμένα διεθνούς κύρους Πανεπιστήμια της αλλοδαπής,
  3. τα σχόλια της επιτροπής εξωτερικής αξιολόγησης του Τμήματος και
  4. τις προβλεπόμενες για το άμεσο και απώτερο μέλλον δυνατότητες απασχόλησης των αποφοίτων του,

συνέταξε Πρόγραμμα Σπουδών το οποίο περιλαμβάνει έναν αριθμό βασικών μαθημάτων (Majors) και έναν μικρότερο αριθμό μαθημάτων επιλογής (Minors).

            Ο βασικός στόχος του Προγράμματος αυτού (αν και προκαταρκτικό δεδομένου ότι η οριστικοποίησή του θα γίνει μετά την ένταξη του Τμήματος στην προτεινόμενη Σχολή) είναι η παροχή ολοκληρωμένης και διεπιστημονικής εκπαίδευσης των φοιτητών σε θέματα Ζωικής Παραγωγής και Υδατοκαλλιεργειών, εστιασμένης στην παραγωγή προϊόντων που βελτιώνουν την υγεία τόσο του καταναλωτή όσο και των παραγωγικών ζώων. Δηλαδή, το Τμήμα ΕΖΠ&Υ θα διατηρήσει την ταυτότητά του και την αυτοτέλειά του, αλλά μέσω του νέου Προγράμματος Σπουδών θα δίνει τη δυνατότητα στο φοιτητή να επιλέγει μαθήματα, με βάση την επιθυμία του αλλά και σύμφωνα με το πνεύμα του Νόμου, ώστε, πέρα από την ολοκληρωμένη εκπαίδευσή του στην Επιστήμη της Ζωικής Παραγωγής, να εμβαθύνει περισσότερο στα τρόφιμα ή τη βιοτεχνολογία ή την οικονομία. Οι φοιτητές, λοιπόν, θα επιλέγουν μαθήματα της αρεσκείας τους, πέραν των βασικών της ζωικής παραγωγής, ώστε να συμπληρώνουν τις απαιτούμενες πιστωτικές μονάδες για τη λήψη πτυχίου με συνολικό μέγιστο αριθμό μαθημάτων όχι μεγαλύτερο των (45).

            Σήμερα, μετά και από τα γνωστά διατροφικά σκάνδαλα, έγινε περισσότερο από ποτέ αντιληπτό ότι ο πρώτος κρίκος στην αλυσίδα για την παραγωγή υγιεινών, ασφαλών και ποιοτικών τροφίμων είναι το ίδιο το ζώο και όλες οι παράμετροι εκτροφής του. Μία τέτοια αντίληψη, όπως είναι προφανές, απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση.

            Το “νέο” Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος ΕΖΠ&Υ (είναι στη διάθεση του οιουδήποτε το θελήσει) παρέχει την απαραίτητη γνώση προς αυτή την κατεύθυνση. Για παράδειγμα, η κατανόηση της Φυσιολογίας των ζώων και των μηχανισμών που ελέγχουν τις παραγωγικές τους ιδιότητες, η εμβάθυνση στα αντικείμενα της Φυσιολογίας Θρέψεως και Διατροφής, η επίδραση της Γενετικής στις παραγωγικές ιδιότητες των ζώων, η σχέση Εκτροφής, Διατροφής και Υγιεινής με την παραγωγή ασφαλών, υγιεινών και ποιοτικών τροφίμων με ελαχιστοποίηση του μικροβιακού φορτίου του παραγόμενου γάλακτος και κρέατος, οι ζωονόσοι και οι αναδυόμενες τροφιμογενείς λοιμώξεις είναι μερικά από τα βασικά αντικείμενα που θεραπεύονται σε βάθος από το Τμήμα και αποτελούν τη βάση για την κατανόηση αλλά και την άριστη αξιοποίηση της σχέσης μεταξύ ποιότητας πρωτογενούς προϊόντος και τελικής ποιότητας αυτού. Αν η έκταση του κειμένου το επέτρεπε θα μπορούσαν να αναφερθούν πολλά παραδείγματα από τη σχέση Ζωικής Παραγωγής και Τροφίμων, όπως π.χ. τα λειτουργικά τρόφιμα ζωικής προέλευσης που προκύπτουν από την ενσωμάτωση ή την πρόκληση αυξημένης συγκέντρωσης ευεργετικών για την υγεία του καταναλωτή στοιχείων μέσω της διατροφής των ζώων και υδρόβιων οργανισμών (π.χ. CLA, ω-3 λιπαρά οξέα, αντιοξειδωτικά κ.ά.).

            Το Τμήμα ΕΖΠ&Υ θεωρεί, λοιπόν, ότι τα γνωστικά του αντικείμενα είναι σαφώς και προφανώς συγγενέστερα προς αυτά της «Σχολής Βιοεπιστημών και Τροφίμων» εντός της οποίας θα επιτευχθεί καλύτερη διεπιστημονική προσέγγιση. Η σημασία αυτής της προσέγγισης ενισχύεται περισσότερο και από το γεγονός ότι πολλά Προγράμματα Σπουδών σε Πανεπιστήμια της Αμερικής και της Ευρώπης έχουν ως αντικείμενο τη σχέση ζώου – τελικού προϊόντος. Ενδεικτικά αναφέρεται το πρόγραμμα “Erasmus Mundus MSC Programme in Animal-Derived Foods”, “Erasmus Mundus Food of Life” (EM Food of Life,  http://www.emfoodoflife.eu/) στο οποίο αναφέρεται: “The main objective of EM Food of Life it to provide an integrated cross-disciplinary and in-depth education in relevant animal science and food science topics focused on outputs relevant to the health of both the consumer and the production-animal ”.

            Επίσης, ενδεικτικά παραδείγματα Πανεπιστημίων που λειτουργούν “Animal and Food Sciences Depts.” είναι: Texas Tech., Delaware, Wisconsin, Kentucky, Brigham Young of Idaho, Alabama A & M, Padova κ.ά. Άλλωστε και ο Πρόεδρος του ΣΙ, Καθηγητής κ. Σοφός υπηρετεί σε ένα τέτοιο Department of Animal Food Science στις ΗΠΑ.

 

            Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένοι ιστότοποι μερικών “Animal and Food Science”  Τμημάτων:

 

http://www.uab.cat/departament/ciencia-animal-aliments/

 

http://ag.udel.edu/anfs/

 

http://www.depts.ttu.edu/afs/

 

http://www.aamu.edu/academics/alns/foodandanimalsciences/pages/default.aspx

 

            Το γεγονός ότι το Τμήμα ΕΖΠ&Υ έχει οργανώσει και λειτουργεί κοινό Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών με το Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Τροφίμων  με τίτλο «Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παραγωγής Γάλακτος και Γαλακτοκομικών Προϊόντων», το οποίο λειτουργεί επιτυχώς επί σειρά ετών και για το οποίο υπάρχουν σκέψεις να επεκταθεί και στο κρέας, αποδεικνύει εμπράκτως τη σχέση των δύο Τμημάτων από πλευράς συνάφειας αντικειμένου. Τέλος,  το δημοσιευμένο ερευνητικό έργο των περισσότερων μελών ΔΕΠ του Τμήματος ΕΖΠ&Υ, στο οποίο μπορεί να ανατρέξει ο οιοσδήποτε, αποδεικνύει, επίσης, τα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω.

            Από τα παραπάνω νομίζω ότι καθίσταται σαφές και προφανές ότι η ένταξη του Τμήματος ΕΖΠ&Υ στη Σχολή Βιοεπιστημών και Τροφίμων θα είναι ιδιαίτερα επωφελής για τους φοιτητές και των δύο Τμημάτων από πλευράς εύρους και εξειδικευμένης εκπαίδευσης. Κλείνοντας την παρουσίαση των παραπάνω θέσεων θέλω να πιστεύω ότι θα ακολουθήσει ένας σοβαρός διάλογος με αντίστοιχες τοποθετήσεις ώστε να υπάρξει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για το Πανεπιστήμιό μας. Αυτό που θεωρώ σημαντικό είναι τη συμμετοχή στο διάλογο αυτό και των νέων ανθρώπων (μελών ΔΕΠ αλλά και φοιτητών) στους οποίους ανήκει το μέλλον του Πανεπιστημίου μας, αλλά και του τόπου.

 

 

                                                                                          Καθηγητής Γεώργιος Ζέρβας